Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Hatay milletvekili seçilmesine rağmen tahliye edilmeyen ve milletvekilliği düşürülen Can Atalay hakkında dört ayrı hükmün ihlal edildiğine karar vererek derhal serbest bırakılmasını ve milletvekilliği görevini yerine getirmesine izin verilmesini istedi. Mahkeme ayrıca Türkiye’nin Atalay’a 32 bin 500 avro manevi tazminat ödemesine hükmetti.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Gezi Parkı davası kapsamında tutuklu bulunan ve 2023 genel seçimlerinde Türkiye İşçi Partisi’nden (TİP) Hatay milletvekili seçilen Şerafettin Can Atalay’ın başvurusunu karara bağladı. 17 Kasım 2026 tarihli kararında AİHM, Atalay’ın tutukluluğunun sürdürülmesi ve milletvekilliği görevini yerine getirmesinin engellenmesi nedeniyle Türkiye’nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ni ihlal ettiğine hükmetti.
AİHM İkinci Dairesi tarafından verilen kararda, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) Atalay lehine verdiği hak ihlali kararlarına rağmen tahliyenin gerçekleştirilmemesi ve milletvekilliği görevini yapmasının engellenmesi değerlendirildi.
DÖRT AYRI İHLAL KARARI
AİHM, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin;
-
Kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkını düzenleyen 5. maddesinin 1. fıkrasının,
-
Tutukluluğun yargısal denetimini düzenleyen 5. maddesinin 4. fıkrasının,
-
Haklara getirilen sınırlamaların öngörülen amaçlar dışında kullanılmasını yasaklayan 18. maddesinin,
-
Serbest seçim hakkını düzenleyen 1 No’lu Protokol’ün 3. maddesinin
ihlal edildiğine karar verdi.
Mahkeme, Türkiye’nin Atalay’ın tutukluluğuna son vermek ve derhal serbest bırakılmasını sağlamak için gerekli tüm adımları atması gerektiğini belirtti. Ayrıca Atalay’ın milletvekili olarak görevini yerine getirmesine izin verilmesini istedi. Türkiye’nin benzer ihlallerin tekrarlanmaması için gerekli genel tedbirleri alması gerektiğine de hükmedildi.
AİHM, Türkiye’nin Can Atalay’a manevi tazminat olarak 32 bin 500 avro ödemesine karar verdi. Ödemenin, kararın kesinleşmesinden itibaren üç ay içinde yapılması gerekiyor. Kararda, 5. maddenin 4. fıkrasına ilişkin ihlal tespiti oybirliğiyle, diğer ihlal tespitleri ise 6’ya karşı 1 oyla alındı.
HUDOC+1
MİLLETVEKİLLİĞİ DÜŞÜRÜLMÜŞTÜ
Gezi Parkı davası kapsamında tutuklu bulunan Can Atalay, 14 Mayıs 2023 genel seçimlerinde TİP’ten Hatay milletvekili seçildi ancak tahliye edilmedi.
Atalay’ın başvurusu üzerine AYM Genel Kurulu, 25 Ekim 2023’te seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar verdi. AYM, yeniden yargılama ve tahliye işlemleri için kararını ilgili mahkemeye gönderdi.
İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, AYM kararını uygulamak yerine dosyayı Yargıtay 3. Ceza Dairesi’ne gönderdi. Yargıtay 3. Ceza Dairesi ise 8 Kasım 2023’te AYM’nin ihlal kararının uygulanmasına yer olmadığına hükmetti.
AYM, 21 Aralık 2023’te verdiği ikinci kararda da Atalay’ın haklarının ihlal edildiğine karar verdi. Buna rağmen Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin 3 Ocak 2024 tarihli yazısının TBMM Genel Kurulu’nda okunmasıyla Atalay’ın milletvekilliği 30 Ocak 2024’te düşürüldü.
AYM, 22 Şubat 2024 tarihli kararında milletvekilliğinin düşmesine yönelik işlemin yok hükmünde olduğunun tespitine karar verdi. Bu karar 1 Ağustos 2024’te Resmî Gazete’de yayımlandı.
