İnsan Hakları Derneği (İHD) Ekoloji ve Yaşam Hakkı Komisyonu, Muş’un Varto ilçesine bağlı Çalıdere köyü ile Bingöl’ün Karlıova ilçesindeki Kantarkaya ve Ilıpınar köylerinde planlanan jeotermal kaynak arama projelerine tepki gösterdi. ÇED Olumlu kararlarının iptali istemiyle açılan davalar kapsamında 2 Kasım 2026’da bilirkişi eşliğinde keşif yapılacağını hatırlatan Komisyon, projelerden vazgeçilmesi çağrısında bulundu.
İHD Ekoloji ve Yaşam Hakkı Komisyonu Sözcüsü ve İHD Hatay yönetiminden Servet Üstün Akbaba tarafından yapılan açıklamada, enerji projelerinin yalnızca üretim kapasitesi ve ekonomik getirileri üzerinden değerlendirilmesinin doğru olmadığı belirtildi. Açıklamada, projelerin insan hakları, ekolojik denge, demokrasi, halk sağlığı ve gelecek kuşakların yaşam hakkı bakımından ele alınması gerektiği vurgulandı.
DEPREMSELLİK VE ÇEVRESEL RİSKLERE DİKKAT ÇEKİLDİ
Karlıova’nın Kuzey Anadolu ve Doğu Anadolu fay zonlarının birleştiği üçlü eklem noktasında bulunduğu, Varto’nun ise 1966 depreminde ağır kayıplar yaşadığı hatırlatılan açıklamada, jeotermal enerji santrallerinde kullanılan akışkanın yeniden yer altına basılması (reenjeksiyon) ve yer altından çıkarılmasının depremselliği tetikleyebileceği ifade edildi.
Açıklamada, atık akışkanlarda bulunan arsenik ve bor gibi elementler ile hidrojen sülfür (H₂S) salımının su kaynakları, tarım ve ekosistem sağlığı açısından ciddi riskler ve zararlar doğurabileceği belirtildi.
“ÇALIDERE’DEKİ DİRENİŞ YAŞAM ALANLARINI KORUMA İRADESİDİR”
Çalıdere’de 27 Ocak 2026’da başlayan direnişe dikkat çekilen açıklamada, köylülerin topraklarına, su varlıklarına ve geleceklerine sahip çıkma kararlılığının direniş çadırıyla ortaya konulduğu ifade edildi.
Varto ve Karlıova’da yaşayan insanların geçim kaynaklarının, kültürel bağlarının ve doğayla kurdukları ilişkinin herhangi bir yatırımın önünde aşılması gereken bir engel olarak görülemeyeceği belirtilen açıklamada, toprak, su ve mera alanlarının yalnızca ekonomik kaynaklar değil, insanların yaşamlarını sürdürmelerinin temel koşulları olduğu vurgulandı.
“BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ BAĞIMSIZ, BİLİMSEL VE KAPSAMLI OLMALI”
2 Kasım’da gerçekleştirilecek keşiflerin adil yargılanma hakkına uygun biçimde yapılması gerektiğini belirten İHD Ekoloji ve Yaşam Hakkı Komisyonu, bilirkişi incelemesinin bağımsız, bilimsel ve kapsamlı olmasını istedi.
Açıklamada, çevreyi ve yaşam alanlarını doğrudan etkileyen projelerde yöre halkının zamanında, doğru ve etkin biçimde bilgilendirilmesi, görüşlerini özgürce ifade edebilmesi ve hukuki süreçlere etkili şekilde katılabilmesi gerektiği kaydedildi. Halkın kaygılarının yalnızca dinlenmiş olmak için dinlenmemesi, karar alma süreçlerinde gerçekten dikkate alınması gerektiği vurgulandı.
Enerjiye duyulan ihtiyacın her yatırımın her yerde ve her koşulda kabul edilmesini zorunlu kılmadığı belirtilen açıklamada, enerji politikalarının enerji demokrasisi, ekolojik sınırlar ve insan hakları gözetilerek planlanması gerektiği ifade edildi.
“YAŞAM HAKKI HER TÜRLÜ EKONOMİK ÇIKARIN ÜSTÜNDEDİR”
Varto ve Karlıova’da yaşanan sürecin yalnızca iki yerleşim yerini ilgilendirmediği belirtilen açıklamada, “Bölgenin talan edilmesi ve yok edilmesi amaçlanmaktadır” ifadelerine yer verildi.
İHD Ekoloji ve Yaşam Hakkı Komisyonu, bölge halkının kaygılarının dikkate alınmasını, sürecin şeffaf yürütülmesini ve yaşam hakkını esas alan bir yaklaşım benimsenmesini istedi. Komisyon, açıklamasında ekokırıma sebebiyet vereceğini belirttiği projelerden vazgeçilmesi çağrısını yineledi.
Açıklama, “Toprak yalnızca üzerinde yaşadığımız yer değil, yaşamımızın temelidir. Su yalnızca bir kaynak değil, yaşam hakkının koşuludur. Doğa yalnızca ekonomik değerlerden ibaret değildir. İnsan hakları, ekolojik denge ve yaşam hakkı birlikte korunmalıdır. Yaşamı savunmak, insan haklarını savunmaktır!” sözleriyle sona erdi.
